Osiem tygodni na nowej karmie i nic
Trzecia w nocy. Budzi cię mlaskanie z drugiego końca pokoju. Pies znowu liże łapy, metodycznie, jakby miał to wpisane w grafik.
Dwa miesiące temu zrobiłeś to, co radzi każdy: przeszedłeś na karmę hipoalergiczną. Jedno białko, zero kurczaka, cena prawie dwa razy wyższa od poprzedniej. Pilnowałeś, żeby nikt w domu nie dokarmiał go ze stołu. Wytrzymałeś pełne osiem tygodni, bo tyle potrzeba, żeby dieta w ogóle miała szansę zadziałać.
I nic. Może trochę lepiej, a może tylko chcesz, żeby było lepiej. Skóra między palcami wciąż zaczerwieniona, pachwiny różowe, a drapanie za uchem wraca każdego wieczoru, kiedy pies kładzie się spać.
Łatwo teraz uznać, że karma była pomyłką i pieniądze poszły w błoto. Nie poszły. Dieta eliminacyjna to rozsądny pierwszy krok i właśnie dała ci ważną odpowiedź: skoro po ośmiu tygodniach na czystej diecie pies dalej się drapie, przyczyna najpewniej nie siedzi w misce.
Szukaj tam, gdzie twój pies spędza więcej czasu niż przy jedzeniu. Czyli tam, gdzie właśnie śpi.
Dlaczego zaczynamy od miski i dlaczego tak często pudłujemy
Karma jest pierwsza z prostego powodu: to jedyna rzecz, którą możesz zmienić sam, jeszcze dziś, bez wizyty u nikogo. Worek z napisem „hipoalergiczna” stoi na każdej półce, a hasło „alergia u psa” w wyszukiwarce prowadzi prosto do niego. Weterynarz też często od niej zaczyna, bo dieta eliminacyjna to najpewniejszy sposób, żeby wykluczyć jedzenie.
Tylko że u psów alergia pokarmowa jest rzadsza, niż się wydaje. Swędzi mniejszość alergików. Dużo częściej za świądem stoi atopowe zapalenie skóry, czyli nadwrażliwość na to, co pies wdycha i czego dotyka na co dzień. W testach alergicznych u psów z atopią najczęściej wychodzi jedno: roztocza kurzu domowego.
Tu trzeba wyprostować jedno pojęcie. Prawdziwa alergia kontaktowa, czyli reakcja na konkretny materiał albo proszek do prania, zdarza się u psów rzadko i zwykle obejmuje tylko te miejsca, które bezpośrednio stykają się z substancją. Z roztoczami jest inaczej. Pies z atopią ma osłabioną barierę skórną, więc białka z odchodów roztoczy wnikają przez skórę tam, gdzie jest jej najcieńsza i gdzie pies najmocniej przylega do podłoża: na łapach, brzuchu, w pachwinach i na pysku. Efekt wygląda jak alergia kontaktowa, choć mechanizm jest inny.
Pamiętasz to „może trochę lepiej” po zmianie karmy? Ono też może być prawdziwe. Część psów ma obie alergie naraz. Wtedy dieta zdejmuje kawałek problemu, a reszta zostaje, bo druga połowa przyczyny nadal leży w domu i co noc dostaje nową porcję.
Miska czy posłanie? Na co patrzeć, zanim pójdziesz do weterynarza
Zła wiadomość na start: po samym miejscu świądu nie odróżnisz jednej alergii od drugiej. I przy pokarmowej, i przy atopii pies liże łapy, drapie uszy, trze pyskiem o dywan i ma zaczerwienione pachwiny. Dlatego tyle psów trafia na dietę, która nie ma prawa zadziałać.
Są za to wskazówki, które przesuwają szalę. Zapisz sobie, co widzisz, bo weterynarzowi przydadzą się bardziej niż ogólne „ciągle się drapie”.
Kiedy świąd się nasila. Roztocza są z nami cały rok, ale najwięcej ich alergenu jest jesienią i zimą, kiedy zamykamy okna i włączamy grzejniki. Jeśli pies co roku gorzej znosi okres od października do lutego, to mocny trop w stronę domu. Alergia pokarmowa trzyma zwykle równy poziom przez cały rok.
Co się dzieje poza domem. Wyjechaliście na tydzień do rodziny albo na wakacje, a pies nagle przestał się drapać? Po powrocie wszystko wróciło w kilka dni? Karma przez cały ten czas była ta sama. Zmieniło się miejsce, w którym spał.
Co mówi brzuch. Luźne stolce, częste wypróżnienia albo świąd wokół odbytu częściej towarzyszą alergii pokarmowej. Przy atopii przewód pokarmowy zwykle ma się dobrze.
Kiedy to się zaczęło. Atopia najczęściej pojawia się u młodych psów, między pół rokiem a trzecim rokiem życia. Alergia pokarmowa może wystartować w każdym wieku.
Żadna z tych wskazówek nie jest diagnozą. Świąd bywa też skutkiem pcheł, świerzbowca albo infekcji skóry, która sama w sobie potrafi swędzieć bardziej niż alergia, a lekarz musi je wykluczyć jako pierwsze. Atopię rozpoznaje się właśnie przez wykluczenie wszystkiego innego, a testy alergiczne służą później do tego, żeby dobrać leczenie. Twoje notatki skrócą tę drogę o kilka wizyt.
Legowisko, w którym roztocza mają wszystko, czego potrzebują
Dorosły pies przesypia dwanaście do czternastu godzin na dobę. Większość z nich w jednym miejscu, z nosem wtulonym w ten sam kawałek materiału. Dla roztoczy trudno o lepszy adres.
Roztocze kurzu domowego jest mniejsze od ziarnka piasku i nie gryzie. Żywi się martwym naskórkiem, a pies zrzuca go codziennie, razem z sierścią, prosto w posłanie. Roztocza nie piją, wilgoć wyciągają z powietrza, więc najlepiej czują się tam, gdzie jest ciepło i trochę wilgotno. Leżący pies przez całą noc ogrzewa materiał ciałem i nawilża go oddechem. Nawet kiedy grzejniki wysuszają resztę mieszkania, w legowisku utrzymuje się własny mikroklimat.
Uczula nie samo roztocze, tylko to, co po sobie zostawia. Białka z odchodów i rozpadających się ciał osiadają w tkaninie i przy każdym ruchu psa przedostają się na skórę i do nosa. Tygodnie bez prania to tygodnie kumulacji. Pokrowiec, który wygląda na czysty, bo nie ma na nim błota ani plam, może być nasycony alergenem, którego nie zobaczysz gołym okiem.
Pomyśl, jak często zmieniasz własną pościel. Większość z nas robi to co tydzień, może dwa, i nikt nie uważa tego za przesadę. Legowisko psa, na którym leży on dłużej niż ty w łóżku, dostaje pranie raz na kilka miesięcy, a czasem wcale, bo „przecież nie jest brudne”.
Dla psa bez alergii to po prostu kwestia higieny. Dla psa z atopią to codzienna dawka tego, na co jest uczulony, podawana przez kilkanaście godzin, dokładnie w miejscach, które potem liże i drapie.
Jak pozbyć się alergenu i nie zniszczyć przy tym legowiska
Pierwszy odruch jest oczywisty: wrzucić wszystko do pralki na 60°C, bo przy tej temperaturze roztocza giną. To prawda. Tyle że przy okazji ginie też legowisko. Wysoka temperatura osłabia pokrowiec i szwy, a pianka ortopedyczna w ogóle nie powinna trafiać do pralki. Pokrowce legowisk Funitopets pierzemy maksymalnie w 30°C i nie bez powodu. Szczegóły opisaliśmy w tekście o błędach przy praniu legowiska.
Dobra wiadomość jest taka, że do walki z alergią wysoka temperatura nie jest potrzebna. Psa uczula alergen, a nie sam fakt, że gdzieś żyją roztocza. Twoje zadanie to wypłukiwać alergen szybciej, niż się gromadzi, i odebrać roztoczom warunki, w których się mnożą.
Alergen wypłuczesz w 30°C. Białka, które uczulają psa, rozpuszczają się w wodzie. Zwykłe pranie w niskiej temperaturze wypłukuje z tkaniny dużą ich część, nawet jeśli część żywych roztoczy przetrwa. Przy psie z atopią pierz pokrowiec co tydzień, w hipoalergicznym detergencie, bez płynu do płukania. To właśnie ta regularność robi różnicę, a nie jednorazowe pranie w wysokiej temperaturze raz na pół roku.
Wkład odkurzaj i wietrz. Piankę raz w tygodniu przejedź odkurzaczem z końcówką do tapicerki, z obu stron, a potem zostaw ją na kilka godzin w przewiewnym miejscu. Roztocza źle znoszą suche powietrze, a wkład, który nie siedzi non stop pod pokrowcem i psem, nie zdąży zamienić się w ich magazyn.
Pilnuj wilgotności w domu. Roztocza słabną, gdy wilgotność powietrza spada poniżej 50%. Higrometr kosztuje kilkadziesiąt złotych i po tygodniu wiesz, z czym masz do czynienia. Wietrz pokój, w którym śpi pies, także zimą, krótko i szeroko otwartym oknem.
Uczciwie trzeba dodać, że legowisko nie jest jedynym miejscem, gdzie mieszkają roztocza. Są też w dywanie, na kanapie i w twoim łóżku, jeśli pies do niego wskakuje. Legowisko ma jednak jedną przewagę: to jedyne z tych miejsc, które należy wyłącznie do psa i które możesz rozebrać i wyprać w pięć minut. Warunek jest jeden. Pokrowiec musi dać się zdjąć bez walki, bo inaczej po trzecim tygodniu przestaniesz to robić.
Leczenie zaczyna się u weterynarza, a kończy w legowisku
Jeśli pies drapie się mimo diety, idź z nim do lekarza i weź ze sobą notatki z tego tekstu: kiedy świąd rośnie, co działo się na wyjazdach, jak wygląda brzuch. Atopii nie wyleczy się raz na zawsze, ale da się ją dobrze kontrolować. Leki, szampony i czasem odczulanie robią swoje. Tylko że żadne z nich nie zadziała w pełni, jeśli pies co noc wraca na posłanie pełne alergenu, na który jest uczulony.
Tu zaczyna się twoja część roboty, a jej sukces zależy mniej od silnej woli, a bardziej od tego, na jakim legowisku śpi twój pies. Cotygodniowe pranie brzmi rozsądnie do momentu, w którym zdejmowanie pokrowca zamienia się w dziesięć minut szarpania z zamkiem i wciskania pianki z powrotem. Po trzecim takim razie odpuszczasz i nikt nie ma ci tego za złe.
Dlatego w SABA Visco pokrowiec zdejmujesz i zakładasz bez walki. Idzie do pralki w 30°C, a wkład z pianki memory zostaje na miejscu do odkurzenia i przewietrzenia. Podwyższone boki dają psu oparcie dla głowy, więc nie musi szukać go na kanapie, gdzie roztoczy nikt nie pierze. Masz 100 dni, żeby sprawdzić, czy to legowisko pasuje do twojego psa.
Jeśli wiesz, że cotygodniowego prania nie utrzymasz, rozważ legowisko z pokrowcem z ekoskóry: przecierasz je wilgotną ściereczką, bez zdejmowania.